De rekensom van mijn lichaam

Herken je dit?

"Ik heb vandaag weer nee gezegd. En ik voel me er schuldig over."

"Ik heb je gezegd terwijl alles in mij nee schreeuwde."

Ik herken het maar al te goed.

Elke dag voer ik een gevecht met mijn grenzen. Balanceren tussen wat ik wil en wat ik kan. Geen enkele dag is dezelfde, maar de laatste tijd voelt het alsof ik bij het opstaan al een volledige dag achter de rug heb.

Mijn lichaam is vaak sneller moe dan mijn hoofd. En wanneer ik mijn grenzen benoem, komt daar bijna altijd een schuldgevoel bij kijken. Zeker als er reacties volgen als: "Ja, ik heb soms ook geen ruimte" of "Ik heb ook wel eens pijn."

Maar wat vaak vergeten wordt, is dat soms bij mij bijna altijd is. Zeker op het vlak van pijn waardoor tijdelijke vermoeidheid bij mij een dagelijkse realiteit is. En net dat onbegrip maakt het zo moeilijk om mijn grenzen te blijven bewaken.

Rationeel weet ik dat ik me daar niet door mag laten leiden. Maar emotioneel... slaag ik daar vaak niet in. In sommige periodes kan ik dit beter naast me neerleggen, in andere periodes is dat moeilijker.

Chronische pijn verandert hoe je lichaam én geest functioneren. Mijn zenuwstelsel staat bijna constant 'aan', waardoor zelfs eenvoudige handelingen, zoals zitten of lezen, energie kosten, omdat de pijn altijd 'ergens' aanwezig is. Dat maakt dat mijn lichaam sneller uitgeput raakt dan mijn hoofd kan bijhouden. Grenzen aanvoelen voelt daardoor niet alleen moeilijk, het is soms een kwestie van overleven.

Wat het extra moeilijk maakt, is dat deze situatie moeilijk uit te leggen is aan wie ze zelf niet kent. Voor iemand zonder chronische pijn lijkt mijn grens soms overdreven of onnodig. Dit is vaak niet uit onwil, maar omdat ze mijn lichaam niet voelen, mijn vermoeidheid niet dragen en niet dagelijks moeten balanceren om te 'over'leven. Je kan het de anderen eigenlijk niet kwalijk nemen, maar diep vanbinnen raakt me dat keer op keer.

De metafoor The Spoon Theory, beschreven door Christine Miserandino, geeft hier meer herkenbaarheid. De theorie is eigenlijk heel simpel: elke activiteit, hoe klein ook, kost energie. Elke dag start je met een aantal lepels en elke activiteit die je doet kost één of meerdere lepels afhankelijk van de activiteit.

Laat ik hier even een voorbeeld uitwerken. Stel je twee mensen voor. De ene persoon leeft zonder chronische pijn. De ander gaat door het leven met pijn. Het is een zwart-wit weergave, dat weet ik. Want ook mensen zonder pijn hebben dagen waarop hun energie sneller opraakt, en ook mensen met pijn hebben momenten waarop iets minder zwaars aanvoelt. Ik wil hier vooral laten zien hoe het meestal gaat. 

Je kan het vergelijken met de griep:

Iedereen kent dagen dat je opstaat met een beginnende griep. Op deze momenten begrijpt een gezonde persoon ineens hoe het is als ‘mails beantwoorden’ voelt als het beklimmen van een berg. Het verschil is dat voor een persoon zonder pijn deze dag een uitzondering is. Na een weekend bijslapen is de lade met lepels weer vol. Voor iemand met chronische pijn is die ‘griep-dag’ standaard. En uiteraard heb ik ook dagen die me minder energie kosten of me wel herstel gevent. Daarnaast negeer ik de ‘lepel-rekening’ soms ook bewust omdat ik ook gewoon mens wil zijn en ik even niet wil overleven en vechten. 

Ik neem mijn eigen dagroutine als voorbeeld, waarbij een dag voor twaalf lepels telt:

Activiteit	Iemand zonder pijn	Ikzelf met pijn
Opstaan en douchen	0 lepels: gebeurt op de automatische piloot	2 lepels: De strijd tegen de ochtendstijfheid en de fysieke inspanning van me klaar te maken voor dag.
Ontbijten	0 lepels: is brandstof krijgen	1 lepel: Het staan in de keuken en de voorbereiding kosten al energie.
Naar het werk gaan	0,5 lepel: hooguit wat irritatie over file	2 lepels: De concentratie en de fysieke belasting van het reizen zijn uitputtend.
Werken en mails	4 lepels: mentale inspanning	6 lepels: Mentale inspanning + het constant negeren van pijnsignalen op de achtergrond.
Betalingen/Admin	0,5 lepel: even tussendoor	1 lepel: 'Brain Fog' door de pijn maakt dat concentratie extra zwaar is.
Huishouden	1 lepel: even doen	3 lepels: Fysiek zwaar; vaak de druppel die de emmer doet overlopen.
TOTAALVERBRUIK	6 lepels	15 lepels
Status eind van de dag	Nog 6 lepels over voor sport/vrienden	3 lepels tekort: "Crashen op de zetel en lepels lenen van morgen."

“Zie je het verschil? Aan het einde van de dag heeft de persoon zonder pijn nog de helft van zijn lepels over om leuke dingen te doen. Op dat moment sta ik al in het rood. Ik heb drie lepels te weinig en gebruik de lepels van morgen om mijn administratie, huishouden, … bij te werken. Het enige dat ik nadien kan doen is op de bank gaan liggen in de hoop dat ik hersteld raak. Het leven met pijn is dus niet alleen ‘pijn hebben’, maar ook voortdurende balanceren om te overleven in een wereld die gebouwd is voor mensen met een onbeperkt aantal lepels”.

In de bovenstaande tabel wordt het standaard verbruik in kaart gebracht. Op sommige dagen komen er nog onverwachte zaken bij, die ook lepels wegnemen, zoals:

• een onverwacht telefoontje

• een dag met meer pijn

• slecht slapen voor de pijn, waardoor je niet voldoende herstelt en minder lepels hebt om de dag te starten.

  
  

Dat dagelijks balanceren is iets wat niemand ziet. Het gebeurt stil in mijn hoofd. Een keuze die voor een ander een vanzelfsprekende ja is, vraagt bij mij een afweging, waardoor er soms een nee volgt. Dit is geen afwijzing, maar een keuze voor mezelf.

Achter elke ja en elke nee zit een hele dag balanceren. Niet omdat ik niet wil,  maar omdat ik moet blijven balanceren.

Geraadpleegde Bron:

Bron: Miseranino Christine (2003), The Spoon Theory. Geraadpleegd op 29 december 2025 via https://web.archive.org/web/20191117210039/https://butyoudontlooksick.com/articles/written-by-christine/the-spoon-theory/