De onzichtbare gevangenis van dwang

Zit de deur op slot? Is mijn auto vergrendeld? Staat mijn vuur af? Is het licht overal uit? Het is een vraag die iedereen zich wel eens stelt, maar bij mij stopt het niet bij de ene vraag.

Het is een dinsdagavond. Ik kom laat en vermoeid thuis van een avondje bij een vriendin. Het was gezellig en we hebben gelachen. Ik kruip in mijn bed en plots denk ik: “Heb ik mijn handrem wel opgetrokken? Ik heb het niet gecontroleerd, denk ik, en als ik het wel gedaan heb, dan weet ik het niet meer.” Hoewel ik probeer niet aan de gedachten en de dwang toe te geven, sta ik even later om half één ’s nachts toch op. Ik kleed me aan en ga naar buiten naar mijn auto, die in een andere straat geparkeerd staat. 

Ik wandel naar mijn auto, doe deze open en zie dat mijn handrem opgetrokken is. Voor niets naar buiten gekomen. Dan start het volgende ritueel. Ik doe mijn auto op slot en steek de sleutel in mijn zak, zodat ik zeker niet meer op het knopje kan drukken om hem te openen. Hoewel de pinkers geflikkerd hebben, moet ik aan het handvat controleren of het op slot is. Telkens twee tellen trekken aan elk handvat, tot ik aan acht zit. Is de spanning niet afgenomen, begin ik aan een nieuw rondje. Tot het moment dat ik tegen mezelf zeg: “Hanne, het is goed geweest. Doe niet zo onnozel. Uw auto is op slot.” De spanning verdwijnt dan niet volledig, maar ik probeer mijn ratio wel te laten overnemen.

En dit is maar één voorbeeld; ik zou er zo wel tientallen kunnen beschrijven. Mijn leven is een leven vol dwang en voelt soms echt aan als een gevangenis. Zonder de dwang vind ik geen rust, en zelfs dan is die rust maar van korte duur, want niet veel later begint de molen opnieuw. 

Obsessieve Compulsieve Stoornis (OCS of OCD) heet dit beestje. Sinds mijn tienerjaren ben ik dit beginnen ontwikkelen. Ik hoor het mijn zus het nog altijd zeggen als ik voor de zoveelste keer mijn boekentas controleerde om te zien of ik alles wel bij me had. Iets vergeten was in mijn hoofd simpelweg geen optie.

En zo gaat het dus continu door in mijn hoofd. Heb ik een gesprek gehad met iemand, dan volgt een tijdje later de molen: “Ik heb toch niets verkeerds gezegd?” of “Had ik dat wel zo moeten zeggen?” Dit kan over uiteenlopende situaties gaan. En als de OCD sterk op de voorgrond staat, is elke situatie het analyseren waard. 

Als ik echt niet uit mijn hoofd raakt, dan volgen de paniekaanvallen. Als dat dan blijft voortduren en ik het gevoel krijg nergens nog controle over te hebben, val ik in een depressie. Hoewel ik me zo lang mogelijk tegen deze gevoelens verzet, is de strijd uitputtend.

Hoewel het een hele tijd redelijk onder controle is geweest, waarbij de gedachten en controlehandelingen wel aanwezig bleven, maar de ratio het nog makkelijk overnam, is dat nu door een deel life events weer helemaal uit balans geraakt. De continue stress waar mijn lichaam mee te maken kreeg, zorgde ervoor dat de obsessies en compulsies meer en meer naar de voorgrond kwamen en voor ik het wist hadden ze me weer helemaal in mijn greep. 

In de komende tijd ga ik meer posten over OCD en dwang. Ik ga mijn eigen ervaringen delen, gekoppeld aan de theoretische achtergrond, en kleine tips geven over hoe ik hiermee omga. En ooh ja, dit neerschrijven is voor mij ook al een vorm van therapie. Ik hoop met deze blog de stilte te doorbreken. De muren van deze gevangenis zijn voor de buitenwereld onzichtbaar, maar voor mij zijn ze elke dag voelbaar. Door het te benoemen, hoop ik de grip van de dwang een klein beetje te lossen. Want achter de rituelen en de angst zit nog steeds een Hanne die gewoon rust wil vinden.